sfery w jakich objawia się ADHD – zachowania mogące być objawami ADHD – diagnoza ADHD – sposoby leczenie ADHD
Jesteśmy dumni, że cieszymy się dużym zaufaniem rodziców i psychiatrów. Nie oferujemy „uniwersalnego pakietu badań”. Każdy proces diagnostyczny jest indywidualnie dopasowany do potrzeb dziecka – nie zawsze konieczne jest wykonanie wszystkich możliwych testów, a czasem potrzeba dodatkowych spotkań. Dzięki temu nie narażamy rodziny na niepotrzebne badania ani dodatkowe koszty, a diagnoza pozostaje rzetelna i oparta na tym, co faktycznie jest zasadne w danym przypadku.
Nadmierna ruchliwość, impulsywność, problemy z uwagą – zauważasz tego typu objawy u swojego malucha i zastanawiasz się, czy robisz coś nie tak, czy może niepokojące zachowania wynikają z neuroatypowego rozwoju Twojego dziecka
Jeśli Twoje dziecko nie może ustać w miejscu i dłużej skupić się na jednej czynności, a jego reakcje są nieadekwatnie impulsywne, albo wizytę u specjalisty sugeruje lekarz, opiekunki w żłobku lub inne osoby z bliskiego otoczenia dziecka, proponujemy diagnozę w Propsyche. Specjalista oceni, czy rozwój dziecka rzeczywiście przebiega nietypowo i jakie podjąć działania, aby objawy neuroatypowego funkcjonowania mózgu były jak najmniej uciążliwe dla dziecka i jego otoczenia. To powinno Ciebie zaniepokoić i skłonić do konsultacji ze specjalistą:
Podobne objawy mogą wynikać z innych przyczyn (sen, lęk/depresja, specyficzne trudności w uczeniu się, problemy słuchu/wzroku), dlatego diagnoza zawsze jest kilkuetapowa i obejmuje różne źródła informacji.
Pierwszym etapem jest konsultacja (45-60 minut), podczas której specjalista przeprowadza wstępny wywiad z rodzicem (dzieci do 14 r. ż.) lub z dzieckiem i rodzicem (dzieci powyżej 14 r.ż.). Ta konsultacja ma na celu potwierdzenie zasadności wykonania diagnozy pod kątem ADHD oraz zebranie podstawowego wywiadu na temat funkcjonowania dziecka.
Celem spotkania (45-60 minut) jest pogłębione zebranie informacji o rozwoju i funkcjonowaniu dziecka, tak aby rzetelnie ocenić, czy obserwowane trudności odpowiadają obrazowi ADHD, czy mogą wynikać z innych przyczyn (np. snu, obciążeń emocjonalnych, trudności szkolnych). Warto na wywiad zabrać ze sobą dostępną dokumentację medyczną, wyniki wcześniejszych badań, świadectwa opisowe z klas 1-3.
Dodatkowo rodzic lub rodzic wraz z dzieckiem badani są testami kwestionariuszowymi, takimi jak Conners-3 czy Kwestionariuszem do pomiaru depresji (CDI-2), które wspierają diagnozę, pozwalając spojrzeć szerzej – także pod kątem współwystępowania innych trudności.
W zależności od wieku, potrzeb diagnostycznych i możliwości dziecka badanie może obejmować jedno spotkanie 1,5-godzinne lub 2-3 krótsze spotkania, np. 45 minut. Psycholog obserwuje reakcje, koncentrację i sposób wykonywania zadań. Przeprowadza wywiad z dzieckiem i.lub ocenia jego zachowanie w interakcji, w zabawie.
Po spotkaniach zbieramy obserwacje, porównujemy je z informacjami z wywiadu rozwojowego, opinii szkoły i (jeśli użyto) kwestionariuszy. Na tej podstawie planujemy ewentualny kolejny krok (np. badanie funkcji poznawczych, gdy jest to potrzebne).
W ramach spotkań przeprowadzany jest wywiad DIVA-5 w wersji dla dzieci i młodzieży w sposób dostosowany do wieku dziecka. DIVA Young to ustrukturyzowany wywiad kliniczny zgodny z DSM-5 dla wieku 5–17 lat. Pomaga systematycznie przejść przez 18 objawów nieuwagi oraz nadruchliwości/impulsywności, z konkretnymi przykładami z życia, prowadzony z rodzicem i/lub dzieckiem. Wspiera ocenę początku objawów, nasilenia i ich występowania w co najmniej dwóch środowiskach (np. dom i szkoła), dzięki czemu porządkuje wnioski z obserwacji i innych narzędzi.
To etap uzupełniający, który nie służy do „testowania ADHD”, tylko do poznania profilu mocnych i słabszych stron poznawczych dziecka. Pomaga odróżnić trudności typowe dla ADHD od problemów wynikających np. z deficytów pamięci roboczej, specyficznych trudności w uczeniu się (czytanie, pisanie, matematyka) albo – przeciwnie – wysokich zdolności przy braku organizacji.
Jeśli jest to zasadne, przeprowadza się testy oceniające inteligencję i funkcje poznawcze (np. pamięć roboczą, planowanie, kontrolę uwagi). O tym, czy taki etap jest potrzebny, decyduje psycholog.
Jakie narzędzie stosujemy – Stanford–Binet 5 (SB-5)?
SB-5 to standaryzowany test inteligencji z normami dla dzieci i młodzieży, badający zarówno domenę niewerbalną, jak i werbalną. Otrzymujemy wynik ogólny (IQ) oraz profil w pięciu kluczowych obszarach. Dzięki temu widzimy konkretne źródła trudności (np. niska pamięć robocza) i realne zasoby (np. silne myślenie wizualno-przestrzenne), co bezpośrednio przekłada się na praktyczne zalecenia.
Końcowym etapem jest przygotowanie pisemnej opinii diagnostycznej z zaleceniami oraz omówienie wyników z rodzicem i/lub dzieckiem. Celem jest przekazanie rodzicom (i – zależnie od wieku – dziecku/nastolatkowi) jasnego, praktycznego podsumowania diagnozy oraz zaleceń do dalszego działania dla domu i szkoły.
Psychiatra dzieci i młodzieży podczas konsultacji integruje dane z wywiadu psychologicznego, obserwacji dziecka, kwestionariuszy i opinii szkoły, dokonuje oficjalnego rozpoznania, ocenia bezpieczeństwo i zasadność ewentualnej farmakoterapii, proponuje kolejność interwencji oraz ustala plan monitorowania. Dzięki połączeniu tych dwóch perspektyw – psychologicznej i psychiatrycznej, badanie w Propsyche jest rzetelne, trafne a rekomendacje są pełniejsze, celowane i bezpieczne.
Żyjemy w czasach, w których utrzymanie uwagi jest trudniejsze niż kiedykolwiek – natłok bodźców cyfrowych, szybkie tempo życia i presja szkolna mogą powodować objawy podobne do ADHD. ADHD jest realnym zaburzeniem, ale zbyt szybka diagnoza, bez uwzględnienia pełnego kontekstu rozwoju, emocji i środowiska dziecka, może prowadzić do błędnych decyzji terapeutycznych.
Przykład: dziecko po zmianie szkoły, w trakcie stresu adaptacyjnego, może wykazywać dekoncentrację i nadruchliwość. Bez analizy tła mogłoby zostać błędnie uznane za dziecko z ADHD, podczas gdy przyczyna trudności leży w zupełnie innym obszarze.
Po zakończeniu diagnozy ADHD (lub wykluczeniu ADHD) po diagnozie nie zostawiamy Cię z samym dokumentem, wspólnie ustalamy konkretny plan działania.
Gdy ADHD potwierdzimy, działamy dwutorowo: strategia środowiskowa + (ewentualnie) farmakoterapia. Leki nie są konieczne w każdym przypadku – decyzję podejmujemy wspólnie z rodzicami (i nastolatkiem), po konsultacji psychiatrycznej, z jasnym planem bezpieczeństwa (sen, apetyt, tętno/ciśnienie, terminy kontroli).
Gdy ADHD nie potwierdzimy, nadal dostajesz konkretny plan pomocy: uporządkowanie snu i nawyków cyfrowych, wsparcie emocjonalne, modyfikacje szkolne, a jeśli to na pierwszym planie – ścieżkę diagnostyki specyficznych trudności w uczeniu się czy konsultacje lekarskie.
U dzieci i dorosłych zmagających się z ADHD, stosowana jest farmakoterapia. Duże znaczenie ma także psychoedukacja, w przypadku dzieci, powinni brać w niej udział przede wszystkim rodzice. Inne metody stosowane u dzieci to terapia behawioralno-poznawcza, a także elementy mindfulness, a u osób starszych także coaching, który uczy pacjenta organizacji dnia, planowania zadań, sposobu zaczynania zadań i ich kończenia.
Bardzo często leczenie psychiatryczne opiera się na działaniach wielotorowych np.: braniu leków, psychoterapii, psychoedukacji, a w przypadku młodzieży także socjoterapii. W Propsyche dostępne są wszystkie wymienione formy pomocy. Co więcej specjaliści ściśle współpracują ze sobą, konsultują się, dzięki czemu terapia jest spójna i może być w razie potrzeby szybko modyfikowana.
Tworzymy plan opieki uwzględniając indywidualne potrzeby pacjenta. W tym miejscu odpowiadamy na najczęściej zadawane pytania i wątpliwości rodziców oraz opiekunów, którzy rozważają rozpoczęcie diagnozy ADHD u swojego dziecka.
Diagnoza ADHD zazwyczaj jest przeprowadzana u dzieci w wieku przedszkolnym oraz w wieku szkolnym, ale wykonuje się ją także u dorosłych. Diagnoza ADHD u dzieci może nie być łatwa, ponieważ niektóre objawy tego zaburzenia mogą być mylone z typowym zachowaniem dziecięcym lub innymi problemami. Dlatego ważne jest przeprowadzenie oceny przez wykwalifikowanego specjalistę, który uwzględni wiek, rozwój dziecka oraz szeroki zakres czynników wpływających na jego zachowanie.
Taka diagnoza pozwala odróżnić od siebie różne zaburzenia, które mogą objawiać się podobnymi trudnościami. Na przykład, ADHD i spektrum autyzmu mogą mieć wspólne cechy, takie jak trudności z koncentracją czy kontaktami społecznymi. W Propsyche zwracamy szczególną uwagę na precyzyjne rozpoznanie przyczyn trudności dziecka, aby móc zaproponować odpowiednie wsparcie. Nasze podejście uwzględnia współistnienie różnych zaburzeń oraz ich wpływ na codzienne funkcjonowanie dziecka.
Diagnoza to pierwszy krok do zrozumienia trudności dziecka i znalezienia skutecznych rozwiązań. Wczesne rozpoznanie problemów rozwojowych, takich jak ADHD czy spektrum autyzmu, umożliwia szybsze wprowadzenie odpowiedniej terapii i wsparcia. Dzięki temu dziecko może rozwijać się w swoim tempie, unikając potencjalnych trudności w relacjach, nauce czy codziennym funkcjonowaniu. Odpowiednia diagnoza pozwala również rodzicom lepiej zrozumieć potrzeby dziecka i wspierać je w sposób dostosowany do jego możliwości.
Przygotowanie dziecka do wizyty diagnostycznej może ułatwić cały proces i zmniejszyć ewentualny stres. Wyjaśnij dziecku w prosty sposób, że spotka się z osobą, która chce je lepiej poznać, żeby pomóc mu w codziennych sprawach. Powiedz dziecku, że to spotkanie to okazja do rozmowy, zabawy i wspólnego szukania rozwiązań. Zadbaj o to, aby dziecko miało ze sobą ulubioną zabawkę, książkę lub inny przedmiot, który daje mu poczucie bezpieczeństwa.
Jeśli z jakiegoś powodu lekarz rodzinny lub rodzice podejrzewają u dziecka chorobę psychiczną, to możemy w pierwszej kolejności wybrać się do tego specjalisty. W pozostałych przypadkach nie ma to większego znaczenia, ponieważ jeśli będzie potrzebna konsultacja psychiatryczna, psycholog poinformuje nas o tym, a jeśli konieczne okażą się oddziaływania psychoterapeutyczne lekarz zasugeruje takie rozwiązanie.
Wielu naukowców uważa, że najlepsze rezultaty, jeśli chodzi o leczenie ADHD otrzymuje się przez połączenie kilku metod. Chodzi o farmakoterapię, edukację i działania psychologiczne. Oczywiście są pacjenci, u których objawy prawie całkowicie znikają po podaniu leków, jednak zdecydowana większość zmagających się z tym problemem osób potrzebuje działań wielokierunkowych. Podanie leków nie rozwiąże problemów w nauce lub w kontaktach z rówieśnikami.
Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) około 5 proc. dzieci i młodzieży na świecie cierpi na ADHD. W Polsce brakuje dokładnych danych na temat częstości występowania ADHD, ale tendencja do zwiększania się liczby diagnoz i leczenia tego zaburzenia jest zauważalna.
Długość, częstotliwość i liczba sesji diagnostycznych ustalane są indywidualnie w zależności od potrzeb badanego dziecka lub nastolatka. Ostateczny koszt diagnozy ustalany jest na pierwszej konsultacji.
W Bydgoszczy zbliżające się święta czuć niemal na każdym kroku. Przypomina o tym nie tylko zachwycający feerią barw i atrakcji jarmark, ale także sklepowe półki, uginające się pod ciężarem smacznych produktów. I chociaż święta to dla wielu z nas czas odpoczynku w gronie najbliższych, okazuje się, że niejednokrotnie są one
DIVA-5 to półustrukturyzowany wywiad diagnostyczny, który pomaga rozpoznać ADHD u dorosłych. Nie jest jednak testem ani formularzem do samodzielnego wypełnienia, lecz narzędziem wymagającym interpretacji przez doświadczonego specjalistę. Samo „przejście przez pytania” nie wystarcza – równie ważne są pauzy, dopytania i zrozumienie kontekstu. Rzetelna diagnoza ADHD to proces, który uwzględnia historię rozwojową, emocje, funkcjonowanie w pracy i relacjach, a nie tylko kryteria z DSM-5. DIVA-5 może być punktem wyjścia, ale właściwy kierunek nadaje zespół specjalistów – psychiatra, psycholog i neuropsycholog.
Poniższy post jest kopią wpisu na Facebooku, który opublikowałem 14 lutego 2025. Na początku to, co miało być na końcu, wiadomość do osób poszukujących diagnozy… Masz prawo do rzetelnej diagnozy psychologicznej, jeśli podejrzewasz u siebie ADHD. Jest czego się wystrzegać – szybkich diagnoz, uproszczeń, pojedynczych testów przedstawianych jako „klucz do prawdy”
