Diagnoza ADHD u dzieci i młodzieży

Diagnoza ADHD u dzieci i młodzieży w Bydgoszczy

Dlaczego rodzice wybierają nasz ośrodek?

Jesteśmy dumni, że cieszymy się dużym zaufaniem rodziców i psychiatrów. Nie oferujemy „uniwersalnego pakietu badań". Każdy proces diagnostyczny jest indywidualnie dopasowany do potrzeb dziecka – nie zawsze konieczne jest wykonanie wszystkich możliwych testów, a czasem potrzeba dodatkowych spotkań. Dzięki temu nie narażamy rodziny na niepotrzebne badania ani dodatkowe koszty, a diagnoza pozostaje rzetelna i oparta na tym, co faktycznie jest zasadne w danym przypadku.

Kiedy warto zgłosić się na diagnozę?

Nadmierna ruchliwość, impulsywność, problemy z uwagą – zauważasz tego typu objawy u swojego malucha i zastanawiasz się, czy robisz coś nie tak, czy może niepokojące zachowania wynikają z neuroatypowego rozwoju Twojego dziecka? Jeśli Twoje dziecko nie może ustać w miejscu i dłużej skupić się na jednej czynności, a jego reakcje są nieadekwatnie impulsywne, albo wizytę u specjalisty sugeruje lekarz, opiekunki w żłobku lub inne osoby z bliskiego otoczenia dziecka, proponujemy diagnozę w Propsyche. Specjalista oceni, czy rozwój dziecka rzeczywiście przebiega nietypowo.

Diagnoza ADHD w Bydgoszczy - krok po kroku

• Wstępna konsultacja (45–60 min) – potwierdzenie zasadności diagnozy, wstępna ocena; w zależności od wieku dziecka odbywa się z samym rodzicem lub w towarzystwie rodzica przez część wizyty.
• Spotkanie z rodzicem (45–60 min) – rozmowa z rodzicem; opcjonalne testy kwestionariuszowe; prosimy o dokumentację i opinię ze szkoły, jeśli jest dostępna.
• Spotkania z dzieckiem – 1×90 min lub 2–3×45 min; obserwacja, wywiad, zabawa/interakcja.
• Ocena funkcji intelektualnych (jeśli zasadne) – Stanford-Binet 5; profil mocnych i słabszych stron.
• Opinia + omówienie – pisemna opinia psychologiczna wraz z omówieniem wyników i zaleceń.

Etapy diagnozy ADHD

1. Wstępna konsultacja
Pierwszym etapem jest konsultacja (45-60 minut), podczas której specjalista przeprowadza wstępny wywiad z rodzicem (dzieci do 14 r. ż.) lub z dzieckiem i rodzicem (dzieci powyżej 14 r.ż.). Ta konsultacja ma na celu potwierdzenie zasadności wykonania diagnozy pod kątem ADHD oraz zebranie podstawowego wywiadu na temat funkcjonowania dziecka.

2. Wywiad na temat rozwoju dziecka przeprowadzany z rodzicem
Celem spotkania (45-60 minut) jest pogłębione zebranie informacji o rozwoju i funkcjonowaniu dziecka, tak aby rzetelnie ocenić, czy obserwowane trudności odpowiadają obrazowi ADHD, czy mogą wynikać z innych przyczyn (np. snu, obciążeń emocjonalnych, trudności szkolnych). Warto na wywiad zabrać ze sobą dostępną dokumentację medyczną, wyniki wcześniejszych badań, świadectwa opisowe z klas 1-3. Dodatkowo rodzic lub rodzic wraz z dzieckiem badani są testami kwestionariuszowymi, takimi jak Conners-3 czy Kwestionariuszem do pomiaru depresji (CDI-2), które wspierają diagnozę, pozwalając spojrzeć szerzej – także pod kątem współwystępowania innych trudności.

3. Spotkania z dzieckiem
W zależności od wieku, potrzeb diagnostycznych i możliwości dziecka badanie może obejmować jedno spotkanie 1,5-godzinne lub 2-3 krótsze spotkania, np. 45 minut. Psycholog obserwuje reakcje, koncentrację i sposób wykonywania zadań. Przeprowadza wywiad z dzieckiem i/lub ocenia jego zachowanie w interakcji, w zabawie. Po spotkaniach zbieramy obserwacje, porównujemy je z informacjami z wywiadu rozwojowego, opinii szkoły i kwestionariuszy. Na tej podstawie planujemy ewentualny kolejny krok (np. badanie funkcji poznawczych). W ramach spotkań przeprowadzany jest wywiad DIVA-5 w wersji dla dzieci i młodzieży.

4. Badanie funkcji poznawczych i intelektualnych
To etap uzupełniający, który nie służy do „testowania ADHD”, tylko do poznania profilu mocnych i słabszych stron poznawczych dziecka. Pomaga odróżnić trudności typowe dla ADHD od problemów wynikających np. z deficytów pamięci roboczej, specyficznych trudności w uczeniu się (czytanie, pisanie, matematyka) albo – przeciwnie – wysokich zdolności przy braku organizacji. Jeśli jest to zasadne, przeprowadza się testy oceniające inteligencję i funkcje poznawcze (Stanford–Binet 5).

5. Przygotowanie opinii psychologicznej i jej omówienie
Końcowym etapem jest przygotowanie pisemnej opinii diagnostycznej z zaleceniami oraz omówienie wyników z rodzicem i/lub dzieckiem. Celem jest przekazanie rodzicom (i – zależnie od wieku – dziecku/nastolatkowi) jasnego, praktycznego podsumowania diagnozy oraz zaleceń do dalszego działania dla domu i szkoły.

6. Konsultacja psychiatryczna
Psychiatra dzieci i młodzieży podczas konsultacji integruje dane z wywiadu psychologicznego, obserwacji dziecka, kwestionariuszy i opinii szkoły, dokonuje oficjalnego rozpoznania, ocenia bezpieczeństwo i zasadność ewentualnej farmakoterapii, proponuje kolejność interwencji oraz ustala plan monitorowania.

Co wyróżnia naszą placówkę przy diagnozie ADHD?

ADHD w świecie cyfrowym – dlaczego indywidualne podejście jest kluczowe?
Żyjemy w czasach, w których utrzymanie uwagi jest trudniejsze niż kiedykolwiek – natłok bodźców cyfrowych, szybkie tempo życia i presja szkolna mogą powodować objawy podobne do ADHD. ADHD jest realnym zaburzeniem, ale zbyt szybka diagnoza, bez uwzględnienia pełnego kontekstu rozwoju, emocji i środowiska dziecka, może prowadzić do błędnych decyzji terapeutycznych.

Dlaczego nie stosujemy jednego schematu diagnozy?

• Każde dziecko ma inny profil rozwojowy i inaczej reaguje na badania.
• Unikamy obciążania dziecka i rodziny zbędnymi procedurami.
• Dbamy o czas, komfort i budżet rodziców, stawiając na celowe i trafne metody diagnostyczne.

Co otrzymasz po diagnozie?

• zrozumiały opis mocnych stron i obszarów do pracy,
• informację, czy spełnione są kryteria DSM‑5‑TR dla ADHD (typ, nasilenie), lub dlaczego nie,
• plan postępowania: strategie domowe i szkolne, zalecenia terapeutyczne, ewentualne wskazania do farmakoterapii (decyzja lekarska),
• opinię psychologiczną przydatną w rozmowie ze szkołą, propozycję metod monitorowania postępów.

Co dalej? Jaką pomoc uzyskasz w Propsyche? - Leczenie i terapia ADHD

Po zakończeniu diagnozy ADHD (lub wykluczeniu ADHD) po diagnozie nie zostawiamy Cię z samym dokumentem, wspólnie ustalamy konkretny plan działania.

Gdy ADHD potwierdzimy, działamy dwutorowo: strategia środowiskowa + (ewentualnie) farmakoterapia. Leki nie są konieczne w każdym przypadku – decyzję podejmujemy wspólnie z rodzicami (i nastolatkiem), po konsultacji psychiatrycznej, z jasnym planem bezpieczeństwa (sen, apetyt, tętno/ciśnienie, terminy kontroli).

Gdy ADHD nie potwierdzimy, nadal dostajesz konkretny plan pomocy: uporządkowanie snu i nawyków cyfrowych, wsparcie emocjonalne, modyfikacje szkolne, a jeśli to na pierwszym planie – ścieżkę diagnostyki specyficznych trudności w uczeniu się czy konsultacje lekarskie.

U dzieci i dorosłych zmagających się z ADHD, stosowana jest farmakoterapia. Duże znaczenie ma także psychoedukacja, w przypadku dzieci, powinni brać w niej udział przede wszystkim rodzice. Inne metody stosowane u dzieci to terapia behawioralno-poznawcza, a także elementy mindfulness, a u osób starszych coaching.

Najczęściej zadawane pytania

Tworzymy plan opieki uwzględniając indywidualne potrzeby pacjenta. W tym miejscu odpowiadamy na najczęściej zadawane pytania i wątpliwości rodziców oraz opiekunów, którzy rozważają rozpoczęcie diagnozy ADHD u swojego dziecka.

? Od jakiego wieku można zdiagnozować ADHD?

Diagnoza ADHD zazwyczaj jest przeprowadzana u dzieci w wieku przedszkolnym oraz w wieku szkolnym, ale wykonuje się ją także u dorosłych. Diagnoza ADHD u dzieci może nie być łatwa, ponieważ niektóre objawy tego zaburzenia mogą być mylone z typowym zachowaniem dziecięcym lub innymi problemami. Dlatego ważne jest przeprowadzenie oceny przez wykwalifikowanego specjalistę, który uwzględni wiek, rozwój dziecka oraz szeroki zakres czynników wpływających na jego zachowanie.

? Czym jest diagnoza różnicowa?

Taka diagnoza pozwala odróżnić od siebie różne zaburzenia, które mogą objawiać się podobnymi trudnościami. Na przykład, ADHD i spektrum autyzmu mogą mieć wspólne cechy, takie jak trudności z koncentracją czy kontaktami społecznymi. W Propsyche zwracamy szczególną uwagę na precyzyjne rozpoznanie przyczyn trudności dziecka, aby móc zaproponować odpowiednie wsparcie. Nasze podejście uwzględnia współistnienie różnych zaburzeń oraz ich wpływ na codzienne funkcjonowanie dziecka.

? Dlaczego warto wykonać diagnozę?

Diagnoza to pierwszy krok do zrozumienia trudności dziecka i znalezienia skutecznych rozwiązań. Wczesne rozpoznanie problemów rozwojowych, takich jak ADHD czy spektrum autyzmu, umożliwia szybsze wprowadzenie odpowiedniej terapii i wsparcia. Dzięki temu dziecko może rozwijać się w swoim tempie, unikając potencjalnych trudności w relacjach, nauce czy codziennym funkcjonowaniu. Odpowiednia diagnoza pozwala również rodzicom lepiej zrozumieć potrzeby dziecka i wspierać je w sposób dostosowany do jego możliwości.

? Jak przygotować dziecko do diagnozy w ośrodku?

Przygotowanie dziecka do wizyty diagnostycznej może ułatwić cały proces i zmniejszyć ewentualny stres. Wyjaśnij dziecku w prosty sposób, że spotka się z osobą, która chce je lepiej poznać, żeby pomóc mu w codziennych sprawach. Powiedz dziecku, że to spotkanie to okazja do rozmowy, zabawy i wspólnego szukania rozwiązań. Zadbaj o to, aby dziecko miało ze sobą ulubioną zabawkę, książkę lub inny przedmiot, który daje mu poczucie bezpieczeństwa.

? Czy objawy ADHD różnią się u chłopców i dziewczynek?

Najważniejsze objawy ADHD to: zaburzenia koncentracji uwagi, impulsywność, nadruchliwość. U każdego pacjenta z ADHD ich nasilenie może być bardzo różne. Jedna osoba będzie przejawiała przede wszystkim nadruchliwość, inna zaburzenia uwagi, a u jeszcze innej, na pierwszy rzut oka będzie widoczna główne impulsywność. Dlatego wyróżnia się trzy typy tego zespołu: typ nieuważny, typ hiperaktywny-impulsywny oraz typ mieszany. Najłatwiej zauważalna w ADHD jest chyba nadruchliwość, czyli trudność w wysiedzeniu w jednym miejscu. Częściej obserwuje się ją u chłopców. W przypadku dziewczynek z ADHD występuje rzadziej, dlatego czasami właśnie u nich ADHD może być trudniejsze do zauważenia.

? Czy lepiej iść najpierw do psychologa czy do psychiatry?

Jeśli z jakiegoś powodu lekarz rodzinny lub rodzice podejrzewają u dziecka chorobę psychiczną, to możemy w pierwszej kolejności wybrać się do tego specjalisty. W pozostałych przypadkach nie ma to większego znaczenia, ponieważ jeśli będzie potrzebna konsultacja psychiatryczna, psycholog poinformuje nas o tym, a jeśli konieczne okażą się oddziaływania psychoterapeutyczne lekarz zasugeruje takie rozwiązanie.

? Co to jest ADD?

ADD – zaburzenie koncentracji uwagi (z ang. Attention Deficit Disorder) jest zaburzeniem neurobiologicznym, podtypem ADHD, w którym nie występuje nadruchliwość. Hiperaktywność jest dość łatwym do zauważenia objawem, dlatego ADHD rozpoznaje się szybciej niż ADD. Tymczasem zaburzenia koncentracji uwagi są bardzo uciążliwe i dla dzieci, i dla dorosłych. Osoby dotknięte tym zaburzeniem mają duże problemy z organizacją w życiu codziennym, zarówno w domu, jak i w szkole lub pracy. Utrzymanie uwagi na jednym zadaniu przez dłuższy czas jest dla nich niezwykle trudne.

? Jak radzić sobie z ADHD?

Wielu naukowców uważa, że najlepsze rezultaty, jeśli chodzi o leczenie ADHD otrzymuje się przez połączenie kilku metod. Chodzi o farmakoterapię, edukację i działania psychologiczne. Oczywiście są pacjenci, u których objawy prawie całkowicie znikają po podaniu leków, jednak zdecydowana większość zmagających się z tym problemem osób potrzebuje działań wielokierunkowych. Podanie leków nie rozwiąże problemów w nauce lub w kontaktach z rówieśnikami.

? Jak wiele osób cierpi na ADHD?

Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) około 5 proc. dzieci i młodzieży na świecie cierpi na ADHD. W Polsce brakuje dokładnych danych na temat częstości występowania ADHD, ale tendencja do zwiększania się liczby diagnoz i leczenia tego zaburzenia jest zauważalna.