Kisunla - czy to przełom w leczeniu Alzheimera?

Donanemab (nazwa handlowa Kisunla) jest innowacyjnym lekiem, który przynosi nadzieję pacjentom walczącym z chorobą Alzheimera. Amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) zarejestrowała Kisunlę 2 lipca 2024 roku, a Komisja Europejska dopuściła lek do obrotu w Unii Europejskiej 24 września 2025 roku. Terapia wymaga specjalistycznego ośrodka z dostępem do rezonansu magnetycznego; w Propsyche podajemy zarówno Kisunlę, jak i Leqembi. Poprzez redukcję blaszek amyloidowych w mózgu Kisunla może spowolnić narastanie objawów, ale nie przywraca utraconych funkcji poznawczych ani nie cofa choroby. Wyniki badań klinicznych sugerują, że donanemab może stać się ważnym narzędziem w terapii tego schorzenia, oferując nowe możliwości pacjentom i ich rodzinom.

Choroba Alzheimera to jedno z najbardziej złożonych i wciąż niewystarczająco poznanych schorzeń neuropsychiatrycznych naszych czasów. Otępienia dotykają na świecie ponad 55 milionów osób, a choroba Alzheimera odpowiada za większość z nich, według różnych szacunków za 60 do 70 proc. przypadków. To poważny problem zdrowotny i społeczny, który wymaga pilnych, kompleksowych badań nad nowymi metodami leczenia (Dobson, 2015). Kisunla (donanemab), niedawno opracowany lek immunologiczny, wydaje się obiecującą alternatywą dla dotychczasowych terapii.

Czy Kisunla działa?

Badania kliniczne nad donanemabem (Kisunla), przeciwciałem monoklonalnym skierowanym przeciwko płytkom amyloidowym, dostarczyły obiecujących wyników w kontekście leczenia choroby Alzheimera.   Donanemab przeszedł kilka faz badań klinicznych, które wykazały jego skuteczność w redukcji blaszek amyloidowych oraz w poprawie wyników poznawczych u pacjentów z wczesnymi objawami Alzheimera. W szczególności badanie TRAILBLAZER-ALZ wykazało, że u pacjentów leczonych donanemabem doszło do znacznego zmniejszenia ilości amyloidu w mózgu oraz wolniejszego pogarszania się funkcji poznawczych w porównaniu do grupy placebo (Mintun i in., 2021; Pluta i Ułamek-Kozioł, 2020).

Główne wnioski z badań klinicznych:

• Redukcja płytek amyloidowych Badania wykazały, że donanemab skutecznie zmniejsza ilość płytek amyloidowych w mózgu pacjentów we wczesnym stadium choroby Alzheimera. Jest to istotne, ponieważ płytki amyloidowe są uważane za jeden z kluczowych czynników powodujących uszkodzenie neuronów i postęp choroby.

• Spowolnienie pogorszenia funkcji poznawczych Badania pokazują, że Kisunla spowalnia tempo pogarszania się funkcji poznawczych. Oznacza to, że lek może pomóc zachować zdolności myślenia, pamięci i funkcjonowania w codziennym życiu na dłużej.

Czym są przeciwciała monoklonalne?

Przeciwciała monoklonalne to nowa kategoria leków, które w odróżnieniu od standardowych terapii, celują bezpośrednio w określone białka lub struktury/komórki związane z rozwojem choroby. Są to tak zwane leki immunologicznie czynne. W przypadku choroby Alzheimera, przeciwciała takie jak donanemab są projektowane, aby wiązać się z nagromadzonymi w mózgu fragmentami beta-amyloidu. Beta-amyloid to białko uważane za kluczowy czynnik w patogenezie tej choroby (Cummings, 2023; Herrmann i Spires‐Jones, 2014). W chorobie Alzheimera dochodzi do nieprawidłowego funkcjonowania beta-amyloidu, który zaczyna zbierać się w tzw. blaszki, co następnie prowadzi do śmierci komórek nerwowych. Między innymi w ten sposób dochodzi do zaniku kory mózgowej, czyli ubywania neuronów.

Jak działa Kisunla (donanemab)?

Lek podawany jest w formie wlewów dożylnych, czyli tzw. kroplówek. Można go stosować u osób chorujących na Alzheimera, u których potwierdzono w badaniach nieprawidłowe odkładanie się amyloidu. Zarejestrowane w Unii Europejskiej wskazanie jest jednak węższe: obejmuje wyłącznie osoby, które nie mają allelu ApoE ε4 albo mają jedną jego kopię. Osoby z dwiema kopiami (homozygoty) we wskazaniu się nie mieszczą, bo ryzyko ARIA jest u nich wyraźnie wyższe. Z tego powodu genotyp ApoE ε4 oznacza się przed rozpoczęciem leczenia. Aby potwierdzić występowanie patologicznych złogów beta-amyloidu, stosuje się skany PET lub badanie biomarkerów płynu mózgowo-rdzeniowego. Terapię Kisunlą można wprowadzić u osób będących w początkowych fazach choroby, gdy zaburzenia uwagi, pamięci i myślenia są stosunkowo łagodne, a osoba jest samodzielna w codziennym funkcjonowaniu.   Mechanizm działania Kisunli (donanemab) polega na łączeniu się z nieprawidłowymi formami białka amyloidu, co prowadzi do ich usuwania i zmniejszenia toksycznego wpływu na neurony (Pluta i Ułamek-Kozioł, 2020). Beta-amyloid pełni kluczową rolę w stabilizowaniu struktury neuronów, a jego nieprawidłowa agregacja w formie tzw. blaszek prowadzi do rozpadu komórek nerwowych (Pluta i Ułamek-Kozioł, 2020).  Terapia wymaga jednak stałego nadzoru, bo odchylenia w obrazowaniu związane z amyloidem (ARIA) są częste, o czym niżej. Przeszkodą w powszechnym stosowaniu leku jest też jego wysoka cena, zarówno zakupu leku, jak i kosztów związanych z podaniem.

Jak stosuje się Kisunlę? Dawkowanie i czas leczenia

Donanemab podaje się we wlewie dożylnym co 4 tygodnie. Dawka rośnie stopniowo: 350 mg w pierwszym podaniu, 700 mg w drugim, 1050 mg w trzecim, a od czwartego 1400 mg co 4 tygodnie.

Kisunla różni się od Leqembi tym, że leczenie ma z góry określony koniec. Prowadzi się je do czasu usunięcia złogów amyloidu, co potwierdza się badaniem obrazowym (orientacyjnie po 6 lub 12 miesiącach), a maksymalny czas terapii to 18 miesięcy i nie wolno go przekroczyć nawet wtedy, gdy złogi nie zostały usunięte. Leczenie przerywa się też wcześniej, jeśli choroba przejdzie w otępienie umiarkowane (ChPL Kisunla, 2025).

Bezpieczeństwo i tolerancja Kisunli

Najczęściej zgłaszane działania niepożądane to reakcje związane z podaniem leku oraz zjawiska ARIA (Amyloid Related Imaging Abnormalities – odchylenia w neuroobrazowaniu związane z amyloidem), czyli obrzęk mózgu i drobne krwawienia. ARIA nie są rzadkie. W populacji objętej rejestracją europejską wystąpiły u 33 proc. leczonych: ARIA z obrzękiem (ARIA-E) u 20,6 proc., a ARIA z wynaczynieniem krwi (ARIA-H) u 27,6 proc. pacjentów.

Większość tych zmian przebiega bezobjawowo i wykrywa je dopiero kontrolny rezonans magnetyczny. Objawową postać ARIA-E odnotowano u 5,6 proc. pacjentów, a ciężkie zdarzenia ARIA u 1,4 proc.; Charakterystyka Produktu Leczniczego wymienia również przypadki śmiertelne. Dlatego leczenie prowadzi się wyłącznie w ośrodku z szybkim dostępem do rezonansu, z badaniami kontrolnymi w zaplanowanych odstępach i natychmiastową reakcją na niepokojące objawy (ChPL Kisunla, 2025).

Poprzez redukcję blaszek amyloidowych w mózgu Kisunla może spowolnić postęp choroby Alzheimera. Wyniki badań klinicznych sugerują, że donanemab może dać nowe możliwości leczenia osobom cierpiącym na tę chorobę.

Robert Kucharski, dr n. med.Specjalista neurolog, psychogeriatra

Jakie doświadczenie w podawaniu leków ma Propsyche?

Zespół Propsyche, składający się z doświadczonych lekarzy i innych specjalistów, od lat angażuje się w badania nad nowymi terapiami, co czyni Propsyche jednym z nielicznych ośrodków w Polsce gotowych do podawania nowo zarejestrowanych leków antyamyloidowych. Ośrodek oferuje kompleksowe wsparcie pacjentom na każdym etapie ich choroby, od wczesnej diagnozy po zaawansowane leczenie.

Kisunla i Leqembi w Propsyche

Propsyche jest pierwszym ośrodkiem w Polsce gotowym do podawania leków Kisunla i Leqembi, które są przełomowymi terapiami w leczeniu choroby Alzheimera i innych chorób neurodegeneracyjnych. Propsyche oferuje szeroki zakres usług, w tym psychoterapię, pomoc psychologiczną, konsultacje neurologiczne i psychiatryczne. Dzięki holistycznemu podejściu ośrodek zapewnia wsparcie zarówno medyczne, jak i emocjonalne, co jest kluczowe dla skutecznego leczenia i poprawy jakości życia pacjentów oraz ich rodzin.

Piśmiennictwo