Komentarz dla Expressu Bydgoskiego na temat przemocy na randkach (wydanie z 4 lutego 2017 roku).
Czy w związkach młodych ludzi pojawia się przemoc?
Przemoc w bliskich relacjach dotyczy także młodzieży i nie jest to najczęściej przemoc fizyczna: pobicia, gwałty i molestowanie. Przemoc psychiczną stosują zarówno dziewczęta i chłopcy. W różnych formach: od wyzwisk, przez groźby, kontrolowanie, ciągłe wysyłanie wiadomości, po sprawdzanie SMS-ów, wiadomości na Facebooku. Obserwuję młodzież w gabinecie i na spotkaniach w szkołach i widzę, że takie zachowania to rzadko wynik chłodnego wyrachowania, choć i takie sytuacje się zdarzają. Niekiedy trzeba tłumaczyć młodym ludziom, co jest nie tak w wulgarnym zwracaniu się do siebie, gdzie kończy się ich wolność i prawo do dbania o własne potrzeby, a zaczyna się wolność drugiej osoby. Młodzi ludzie, gdy stosują przemoc wobec swoich partnerów, często nie wiedzą, że to przemoc.
Dlaczego młodzież stosuje przemoc w bliskich relacjach? Skąd się bierze to zjawisko i co osoba stosująca przemoc chce przez takie zachowania osiągnąć?
Młodzież stosuje przemoc w związkach najczęściej z powodu zazdrości, lęku lub niskiego poczucia własnej wartości – to jednak dopiero część obrazu, bo na to zjawisko składa się także szerszy kontekst społeczny i wzorce, z których czerpią młodzi ludzie. Wyraźnie brakuje lekcji wychowania seksualnego, które mówiłyby też o emocjach i wzajemnych relacjach w sposób programowy i systematyczny. Młodych ludzi bombardują wulgarne przekazy medialne, widzą zachowania przemocowe osób dorosłych, teledyski często utrwalają uprzedmiotowiony wizerunek kobiet – młodzież czerpie z tego wzorce, mniej lub bardziej świadomie i co prawda w różnym stopniu, ale jeśli szukamy źródeł przemocy w związkach młodzieży to trzeba na to zwrócić uwagę.
Przemoc to czasem sposób na poradzenie sobie z zazdrością (wymuszanie ciągłego kontaktu) albo z lękiem czy własną frustracją i swoimi kompleksami (poniżę partnerkę, uzależnię ją od siebie, obniżę jej poczucie własnej wartości, a wtedy sam poczuję się lepiej, może zaimponuje znajomym). Mechanizmy te są jednak bardzo indywidualne i zróżnicowane, nie można szukać prostego wytłumaczenia, dlaczego w danej relacji pojawia się przemoc, będąc osobą postronną.
Jak rozmawiać z dzieckiem o zagrożeniu? Czy można przewidzieć kto będzie stosował przemoc?
Trudno jest przewidzieć, czy dana osoba będzie w przyszłości zachowywała się wobec nas przemocowo, ale to, co mogą zrobić rodzice to rozmawiać ze swoimi dziećmi. Trzeba pamiętać, że w grę wchodzą silne emocje: pierwsze zauroczenia, pierwsze rozczarowania – poważna sprawa. Jeśli rodzice potraktują nastolatka z góry: „zabraniam ci się z nim spotykać, to nie jest odpowiednie towarzystwo dla ciebie”, ustawią się na przegranej pozycji. Rozwiązaniem nigdy nie jest jednorazowa pogadanka. Jeśli chcemy pomóc dziecku, ustrzec przed tymi i innymi zagrożeniami, powinniśmy konsekwentne budować z nim relację – nieoceniająco dzielić się poglądami, interesować się spojrzeniem syna czy córki na świat nawet, gdy sami, często błędnie, uważamy, że to „dziecinada”, „niepoważne fanaberie”, czy „niedojrzałe życzeniowe widzenia świata”. Pytajmy o zdanie młodych ludzi – co sądzą o tym, co oglądają, czytają, jak widzą swój związek czy relacje znajomych. Zanim się wypowiemy, zapytajmy, czy dziecko chce nasze zdanie usłyszeć. To dobry początek, aby kiedyś bardziej otwarcie poruszyć niepokojące rodzica zachowania, a jeśli rozmowa nie wystarcza, warto skonsultować się z psychologiem młodzieży. Ważne też, by młodzi ludzie rozmawiali ze sobą o tym, co czują: by dziewczyna umiała wyjaśnić, dlaczego nie chce, by chłopak sugerował jej, jak ma się ubierać, zareagować na niewybredne żarty albo on, kiedy dziewczyna się z niego podśmiewuje. Marzy mi się szkoła, która równie dużo uwagi co do obecności i ocen przykłada do rozwoju emocjonalnego i społecznego – to przecież podstawa! Bez dobrych relacji z innymi trudno będzie te oceny dobrze spożytkować, a dodatkowym wsparciem w tym rozwoju mogą być grupy rozwojowe dla młodzieży.
Jeśli niepokoi Cię relacja Twojego nastolatka i szukasz wsparcia specjalisty, umów konsultację z psychologiem młodzieży.