Co się dzieje w naszym mózgu, gdy dajemy prezenty? Czemu ludzie siebie nawzajem obdarowują? I kto podczas dawania korzysta, czy tylko dający?
Nawet zwierzęta dają sobie prezenty
Obdarowywanie ma długą historię. Prezenty robią sobie nawet zwierzęta. Etolog, Irenäus Eibl-Eibesfeldt opisał dawanie sobie podarków przez ptaki (podczas zastępowania siebie w gnieździe), prezentami były drobne patyczki lub niewielkie porcje żywności. Zachowanie takie miało służyć nawiązaniu więzi. Biolodzy znają wiele gatunków zwierząt, które obdarowują samice w okresie godowym. Pewien gatunek pająka, tego typu zwyczajom zawdzięcza swoją nazwę: darownik przedziwny. Samce darownika przygotowują dla samic starannie oplecioną pajęczą siecią martwą muchę. Ma ona nakłonić samicę do kopulacji. Z kolei pingwiny białobrewe darują swoim wybrankom starannie wybrany kamień. Przyrodnicy obserwują także jak na przykład wilki, lisy przynoszą swoim dzieciom fragmenty upolowanych zwierząt, które nie nadają się do zjedzenia. Prawdopodobnie mają one posłużyć do nauki i … zabawy.
Podarki w społeczeństwach pierwotnych
Etnografowie opisują wiele obrzędów polegających na wręczaniu prezentów wśród plemiona pierwotnych. Na przykład na wyspach Trobiand i Melanezji słynny polski antropolog Bronisław Malinowski zaobserwował obrzęd kula. To święto, podczas którego członkowie plemienia obdarowują się różnymi nieużytecznymi przedmiotami na przykład biżuterią: naszyjnikami, bransoletkami.
Antropolodzy uważają, że rytuały związane z dawaniem prezentów u plemion pierwotnych miały łagodzić agresję i inicjować więź — podobny mechanizm budowania bliskości można świadomie wzmacniać także we współczesnych relacjach, np. podczas psychoterapii.
Kto daje najwięcej prezentów?
Badaczki: Sharon Beatty, Lynn Kahle i Pamela Homer (1991) sprawdzały jakie związki zachodzą między zachowaniami związanymi z dawaniem prezentów, a wartościami ważnymi dla osób badanych. Okazało się, że osoby aktywne społecznie, dla których wartością są bliskie stosunki z innymi ofiarowywały więcej prezentów i wkładały więcej energii w ich wybór, mniej podarków robili badani skoncentrowani raczej na własnej osobie, mniej aktywni społecznie i nastawieni bardziej hedonistycznie.
Nawet drobne prezenty poprawiają nastrój.
Naukowcy pochylając się nad zagadnieniem cech obiektu wybieranego na prezent ustalili, że mają one związek z tym jak cechy obdarowywanego widzi dający prezent (co pewnie nie jest zaskakujące). Ciekawy jest drugi czynniki decydujący o wyborze podarku, to idealny obraz siebie, który poprzez prezent może być rzutowany na osobę obdarowaną (Paluchowski).
Dlaczego dawanie prezentów poprawia nastrój?
Dawanie prezentów poprawia nastrój, ponieważ w mózgu darczyńcy wzmaga się produkcja neuroprzekaźników związanych z odczuwaniem szczęścia. Potwierdzili to naukowcy z wydziału ekonomii Uniwersytetu w Zurychu, Philippe Tobler i Ernst Fehr, którzy badali mózgi osób mających kogoś obdarować. Badacze sprawdzali w jaki sposób obszary mózgu komunikują się kiedy mamy zamiar kogoś obdarować. Okazało się, że darczyńcy mają pozytywne odczucia.
Przebadano 50 osób. Obiecano im określoną sumę pieniędzy. Część osób miała przeznaczyć pewną kwotę na inną osobę, którą znają, druga część grupy miała zachować całość dla siebie (grupa kontrolna).
Podczas eksperymentu mierzono aktywność w trzech obszarach mózgu, uważanych za odpowiedzialne za zachowania prospołeczne, związane z odczuwaniem szczęścia i podejmowaniem decyzji. Uczestnicy badania musieli także oszacować poziom odczuwanego szczęścia przed i po eksperymencie. Okazało się, że, ci którzy obdarowali inną osobę byli szczęśliwsi. Nie odnotowano jednak korelacji między poziomem szczęścia, a wydaną na inną osobę kwotą.
Nie pozostaje nam nic innego jak obdarowywać innych, aby uszczęśliwić siebie samych.
Kto komu powinien podarować prezent?
Rodzaj prezentu zależy od tego, jak blisko jesteśmy z osobą obdarowywaną — badacze zwrócili uwagę na to co komu dajemy i okazało się, że im bardziej zażyłe stosunki z obdarowywaną osobą, tym bardziej intymny charakter ma podarek.
Jeśli obdarowywanie kogoś bliskiego wywołuje w Was napięcie zamiast radości, warto przyjrzeć się temu, co dzieje się w relacji — terapia par pomaga odbudować więź i lepiej się rozumieć.